2017’ye Bakış

Ocak 2018, Ribat

Filistin’de Kudüs İntifadası Devam Etti

Filistin’de Ekim 2015’te siyonistlerin Mescidi Aksa’ya yönelik planlarına tepki olarak başlatılan ve Kudüs intifadası olarak isimlendirilen eylemler silsilesi 2017 boyunca da devam etti. Kudüs intifadası kitlesel eylemlerle değil daha çok münferit eylemlerle sürdürüldü.

Ezan Yasağı, Mescidi Aksa’nın İbadete Kapatılması ve Eylemler

2017 yazında Filistin’de yaşanan en önemli olaylar işgal yönetiminin Filistin’de yatsı ve sabah namazlarında hoparlörle ezan okunmasını yasaklama yasasını ve Mescidi Aksa’yı yahudilerle Müslümanlar arasında paylaştırma planını uygulamaya geçirme girişiminden kaynaklanan olaylar oldu.

Hamas’ın Yeni Vizyon Bildirgesi

Filistin’de 2017’de tartışma konusu olan önemli gelişmelerden biri de Hamas’ın yeni vizyon belgesi yayınlaması oldu. Bu belge “Hamas yeni dönemde siyonist işgali tanımaya ve iki devletli çözüm fikrini kabul etmeye yaklaşıyor mu?” sorusunun sorulmasına neden oldu. Ancak Hamas işgali meşru olarak kabul etmeme konusundaki tutumunda bir değişiklik olmadığına dair açıklamalar yaparak bu vizyon belgesiyle gelişen olaylarla bağlantılı yeni yorumlar ortaya koymayı amaçladığını dile getirdi.

Hamas ile Fetih Arasında Uzlaşma Anlaşması

Filistin’de 2007’de meydana gelen olaylardan kaynaklanan bölünmüşlük devam ediyordu. Bu yüzden biri Gazze’de diğeri Ramallah’ta iki ayrı hükümet ortaya çıkmıştı. Bu bölünmüşlüğün sona erdirilmesi için 12 Ekim 2017’de Mısır’ın aracılığıyla Kahire’de anlaşma imzalandı.

Trump’ın Kudüs’le İlgili Kararı

Filistin’le ilgili olarak 2017’de meydana gelen ve gerek Filistin’de gerekse tüm İslâm dünyasında sarsıntılara neden olan en önemli gelişmelerden biri de ABD Başkanı Trump’ın, 6 Aralık 2017’de Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıdıklarını ve Tel Aviv’deki ABD büyükelçiliğinin Kudüs’e taşınması için hazırlıkların başlatılması emri verdiğini açıklaması oldu. ABD Başkanının bu kararına karşılık İslâm İşbirliği Teşkilatı (İİT) da dönem başkanı Türkiye’nin çağrısıyla İstanbul’da olağanüstü toplantı düzenleyerek Doğu Kudüs’ü Filistin’in başkenti olarak tanıma kararı aldı.

Katar’a Abluka

Başını Suudi Arabistan’ın çektiği dört Arap ülkesi Haziran 2017’de Katar’a abluka uygulama kararı aldı. Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn’den oluşan bu dört ülke Katar’ı teröre destek vermekle ve İran’la sıkı ilişkiler içine girmekle suçluyorlardı. Gerçek sebebin ise Katar’ın Filistin halkına destek vermesi ve dikta rejimlerinden kaçan bazı siyasi liderlere kapılarını açması olduğu tahmin ediliyor. Ablukacı ülkeler Katar’a 11 şart ileri sürdüler. Ancak Katar bu şartların kendisinin egemenlik haklarını tehdit ettiğini ileri sürerek kabul etmedi. Ablukanın kaldırılması konusunda yapılan girişimlerden herhangi bir sonuç elde edilemedi.

Arakan’da Müslümanların Göçe Zorlanması

Myanmar’daki zulüm rejimi, Arakan bölgesindeki bazı karakollarına baskınlar düzenlenmesini gerekçe göstererek bu bölgede yaşayan Müslüman azınlığı göçe zorladı. Uygulanan baskı ve şiddet yüzünden yedi yüz binden fazla Müslüman Bangladeş’e göç etmek zorunda kaldı.

IŞİD Irak’tan Çıkarıldı, Suriye’de Hâkimiyet Alanı Daraltıldı

Daha önce kirli bir oyunla Musul ve çevresini ele geçirerek, Musul’u kendine başkent edinen sözde “İslâm Devleti” ilan eden IŞİD yani DAİŞ Irak ordusunun 2017’de sürdürdüğü yoğun saldırılar karşısında yenilgiyi kabul etmek ve Musul’u terk etmek zorunda kaldı. IŞİD daha sonra Irak’tan tamamen çıkarıldı. Bu örgütün Suriye’deki hâkimiyet alanı da bir hayli daraltıldı.

Suriye’de Bir Yandan Savaş Bir Yandan Siyasi Görüşmeler

Suriye’de gerek rejim güçlerinin ve gerekse işgal güçlerinin saldırıları bir yandan devam ederken diğer yandan bu ülkedeki soruna siyasi bir çözüm bulunmasını amaçlayan görüşmeler de sürdürüldü. Siyasi görüşmelerin bir boyutunu Astana, diğer boyutunu da Cenevre görüşmeleri oluşturdu. Astana’daki görüşmelerde çatışmasızlık bölgeleri oluşturulması konusunda ittifak sağlanmasına rağmen rejim güçleri ve işgal güçleri bu konudaki anlaşmaya bağlı kalmadı. Cenevre’deki göürşmelerden ise herhangi bir çözüm çıkmadı.

ABD’nin PYD’yi Silahlandırması

ABD, IŞİD’e karşı savaşmasını gerekçe göstererek PKK’nın Suriye kanadı niteliğindeki PYD’yi ağır silahlarla silanlandırmaya devam etti. ABD bu silahların IŞİD’e karşı verildiğini iddia etmesine rağmen IŞİD’in PYD’nin etkin olduğu bölgeden çıkarılmasından sonra da silah vermeye devam etti. ABD’nin bu örgüte silah vermesi Türkiye’yi ciddi şekilde rahatsız etti. Çünkü PYD’nin silahlandırılması PKK’nın silahlandırılması anlamına gelmektedir.

Suudi Arabistan’da Geniş Çaplı Tutuklama Kampanyası

Suudi Arabistan’da bir saray darbesiyle veliaht yapılan Muhammed bin Selman’ın kontrolüne geçen siyasi yönetim 2017’de geniş çaplı tutuklamalar gerçekleştirdi. Bu tutuklumaların birinci aşamasında ilim ve fikir adamlarını hedef aldı. İkinci aşamasında ise Muhammed bin Selman’ın veliaht yapılmasından rahatsız olan saray çevresi hedef alındı. Tutuklananlar arasında çok sayıda da prens, eski bakan ve görevlerine son verilen bakanlar vardı.

Riyad’da İslâm – Amerikan Zirvesi

21 Mayıs 2017 Pazar günü Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da ABD Başkanı Donald Trump'ın da katıldığı bir uluslararası toplantı gerçekleştirildi. Bu toplantı dünyaya İslam – Amerikan Zirvesi olarak lanse edildi ve Suudi Arabistan’ın çağrısıyla İslâm ülkelerinin temsilcileri de toplantıya katıldı. Ancak gerçekte ABD ile Suudi Arabistan’ın ilişkilerinin güçlendirilmesi ve Suudi Arabistan’a biçilen yeni rollerin görüşülmesi amacı taşıyordu.

Yemen’de Çatışmalar Devam Etti

Yemen’de hakimiyet savaşı veren iki tarafın yerel güçleri kullanarak sürdürdüğü savaş 2017’de de bütün şiddetiyle devam etti. Bu savaşın bir tarafında İran ve onun güdümündeki Husi örgütü diğer tarafında ise Suudi Arabistan’ın başını çektiği koalisyon ile onun güdümündeki Aden hükümeti yer almaktadır. Yemen’deki savaş ülkedeki sağlık sorunlarının ve açlık sorununun da büyümesine neden oldu.

Eski Diktatör Ali Abdullah Salih’in Müttefikleri Tarafından Öldürülmesi

Yemen’in eski diktatörü saltanatı bırakmak zorunda kalmasından sonra, daha önce kendileriyle savaştığı Husi örgütüyle ittifak içine girmişti. Ancak 2017’nin sonlarına doğru Suudi Arabistan’la perde arkasından geliştirdiği ilişkilerine binaen Husilerle ittifakını bozmaya kalkışması üzerine örgütün militanları tarafından feci bir şekilde öldürüldü.

Mısır Cuntasından Hüsni Mübarek’e Beraat

İslamî hareketin mensuplarına bazen çok basit sebeplerle ve tamamen uydurma gerekçelerle idam cezaları vermeye devam eden Mısır’daki Sisi cuntası eski diktatör Hüsni Mübarek’in beraatine hükmetti.

Cuntanın Sina Savaşı

Mısır cuntası IŞİD’in Sina kanadı olarak nitelendirilen örgüte karşı bölgedeki savaşını 2017’de de devam ettirdi. Bölgedeki savaştan bölgenin sivil halkı büyük ölçüde zarar gördü.

Sina’da Cami Katliamı

Mısır'ın Sina yarımadasında Ariş şehrinin yakınında yer alan Bi'ru'l-Abd kasabasında bulunan Ravda Camisi'ne 24 Kasım 2017 tarihinde Cuma namazı sonrası korkunç bir saldırı düzenlendi. Saldırıda üç yüzden fazla insan hayatını kaybederken yüz civarında insan da yaralandı. Hükümet, saldırıyı IŞİD’in Sina’daki yapılanmasının gerçekleştirdiğini iddia etti.

Libya’da Haftar’ın Hakimiyet Alanını Genişletmesi

Suudi Arabistan başta olmak üzere Arap dünyasındaki dikta rejimlerinin etkin bir şekilde desteklediği Halife Haftar örgütü Libya’da 2017’de yeni bazı bölgeleri ele geçirerek hâkimiyet alanını genişletti. Bu örgüt Libya’nın Trablusgarp’tan sonra ikinci şehri durumundaki Bingazi’de de kontrolü ele geçirdi.

Bangladeş’te Yine İdam Kararları

Bangladeş’te İslamî Hareket mensuplarına yönelik idam hükümleri çıkarılması işlemi 2017 içinde de devam etti. Verilen idam cezalarında Cemaati İslâmiye’nin Pakistan ile Bangladeş’in bölünmesi savaşında ihanet ettiği ve Pakistan lehine casusluk yaptığı iddiası gerekçe olarak kullanılıyor.

Batı’da Yükselişe Geçen İslam Karşıtlığı

Batı’da gittikçe yaygınlaşan İslam karşıtlığının 2017’deki bazı seçimlerde siyasette de ciddi şekilde etkisini göstermesi dikkat çekti. Bu durum “İslamofobizm” olarak isimlendirilen İslam karşıtlığını esas alan siyasi akımların daha da güçlenmelerine neden oldu.

IKBY’nin Sonuç Getirmeyen Bağımsızlık Referandumu

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi, Irak’ın Kürdistan bölgesinin bağımsız olması için bir referandum gerçekleştirdi. Fakat bu referanduma Türkiye ve Bağdat yönetimi başta olmak üzere bölge ülkeleri şiddetle karşı çıktılar. Bu olayda Türkiye ve İran’ın Bağdat yönetimini desteklemesi referandumu planlayan ve organize eden Barzani yönetiminin yalnız kalmasına neden oldu. Tepkiler karşısında Barzani yönetimi bölgenin parlamento seçimini ertelemek zorunda kaldı. Bağdat yönetiminin Haşdi Şa’bi’yle birlikte gerçekleştirdiği operasyonda Kerkük başta olmak üzere bazı bölgeler IKBY’den alındı. Gelişmeler karşısında Barzani sonunda IKBY’nin başkanlığından istifa etti.

Cezayir Seçimleri

Cezayir'de 4 Mayıs 2017 tarihinde genel seçimler gerçekleştirildi. Fakat halkın seçimlere güvenmemesi sebebiyle katılım çok düşük oldu ve yapılan tüm teşviklere rağmen %38'de kaldı. Sonuçlar ise tahmin edildiği gibi oldu ve cuntanın partisi Ulusal Kurtuluş Cephesi 462 sandalyeli mecliste 164 sandalye kazanarak birinci oldu. İkinci sırayı da yine cuntaya yakın duran ve 97 sandalye kazanan Ulusal Demokratik Birlik aldı. Bazı partiler seçimlerin halkın tavrını yansıtmadığı gerekçesiyle seçimleri boykot etti.

İran’da Ruhani’nin Cumhurbaşkanı Seçilmesi

İran'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde zaferi "ılımlı (!)" olarak nitelendirilen ama Suriye'de insanların vahşice katledilmesine herhangi bir itirazı olmayan, sadece ABD ve Avrupa'ya yanaşmak suretiyle "ılımlı" payesi kazanan Hasan Ruhani elde etti. Hamaney'in kendi adamı İbrahim Reisi'nin kazanması için çevirdiği dümenler sonuç vermedi. Bu da onun toplumdaki etkisinin zayıfladığını göstermesi açısından dikkat çekiciydi.

Pakistan’da Nevaz Şerif’in Görevden Alınması

Pakistan Yüksek Mahkemesi, Başbakan Nevaz Şerif'in bazı yolsuzluklarla bağlantısını kurarak görevine son verilmesi yönünde karar verdi. Şerif kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyordu. Ancak mahkemenin aleyhine karar alması üzerine hakkındaki kararın uygulamaya geçirilmesini beklemeden kendisi istifa etti. Yerine Şahid Hakan Abbasi başbakan seçildi.

Kırgızistan’da Anayasa Değişikliği

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev, 41 maddesi değiştirilerek halkın onayına sunulan ve referandumda kabul edilen, başbakanın yetkilerini güçlendiren yeni anayasayı onayladı. Atambayev, yeni anayasada halka iktidarı medeni bir yolla değiştirme imkanı verildiğinin altını çizdi. Cumhurbaşkanının yetkilerine dokunulmadı.

Moritanya’da Anayasa Değişikliği

Moritanya’da anayasa değişikliği referandumda kabul edildi. Anayasa değişikliği üst meclisi yani senatoyu kaldırdı, ülkenin bayrağında ve milli marşında değişiklik yaptı.

Somali’de Fermacu’nun Cumhurbaşkanı Seçilmesi

Somali'de iç savaş yüzünden Meclis üyelerinin ancak başkent Mogadişu Havaalanı'nda çok sıkı korunan bir salonda toplanması neticesinde 8 Şubat tarihinde cumhurbaşkanlığı seçimi yapılabildi. Seçimleri Muhammed Abdullah Fermacu kazandı.

Mogadişu’da Büyük Bombalama Eylemi

Somali'nin başkenti Mogadişu'da Safari Otel'in girişinde bomba yüklü bir kamyonetle 14 Ekim 2017 tarihinde gerçekleştirilen eylemde 276 kişi hayatını kaybederken en az üç yüz kişi de yaralandı.

Kenya Seçimleri

Doğu Afrika ülkelerinden Kenya'da 8 Ağustos 2017 tarihinde cumhurbaşkanının yanı sıra milletvekillerinin, senatörlerin, valilerin ve ilçe temsilcilerinin belirlenmesi için seçim yapıldı. Cumhurbaşkanı Uhuru Kenyatta oyların %54,27'sini alarak yeniden seçildi. Ancak muhalefet seçimlerde hile yapıldığını iddia ederek itiraz etti. Yüksek Mahkeme itirazı kabul ederek seçimleri iptal etti. Fakat seçimlerin tekrarında muhalefet yine gerekli şartların oluşmadığını iddia ederek seçimleri boykot etti. Uhuru Kenyatta yeniden seçildi.

Fas’ta Hükümet Değişikliği

Fas'ta Ekim 2016'ta gerçekleştirilen seçimlerde birinci olan ancak hükümet kurmak için yeterli çoğunluğu elde edemeyen Adalet ve Kalkınma Partisi'nin genel başkanı Abdulilah Benkiran'a kral tarafından hükümet kurma görevi verilmiş fakat Benkiran beş aydan fazla süren çalışmalarından netice alamamış ve hükümeti kuramamıştı. Bunun üzerine Kral 6. Muhammed Mart 2017'de yine aynı partinin ileri gelenlerinden ve genel başkan yardımcılarından olan Sadettin Osmani'yi hükümeti kurmakla görevlendirdi. Sadettin Osmani aralarında sol partilerin de bulunduğu beş ayrı siyasi partiyle ittifak kurarak hükümeti kurma konusunda anlaştı.

Sudan’da Ulusal Uzlaşma Hükümeti Oluşturulması

Sudan'da 11 Mayıs 2017’de bir ulusal uzlaşı hükümetinin kuruluşu ilan edildi. Hükümette başbakanlık görevi Korgeneral Bekri Hasan Salih'e verildi. 79 partinin ve 34 siyasi hareketin destek verdiği söylenen ulusal uzlaşı hükümetinde 42'si devlet bakanı, 31'i de diğer bakanlar olmak üzere toplam 73 bakan yer aldı.

Muhammed Mehdi Âkif’in Vefatı

Müslüman Kardeşler cemaatinin eski genel mürşidi Muhammed Mehdi Akif 22 Eylül 2017 Cuma akşamı Sisi cuntasının zindanlarında 89 yaşında vefat etti.

Ömer Abdurrahman’ın Vefatı

Mısır'daki Cemaati İslâmiye'nin kurucusu ve manevi lideri Şeyh Ömer Abdurrahman, Amerika'da tutuklu olduğu hapishanede 18 Şubat 2017 tarihinde 79 yaşında hayatını kaybetti.

Abdullah Nemir Derviş’in Vefatı

Filistin'in 1948'de işgal edilmiş bölgesinde, 1971'de Müslüman Kardeşler çizgisi üzere "İslâmî Hareket" adı verilen oluşumu kuran Abdullah Nemir Derviş 14 Mayıs 2017 tarihinde 69 yaşında vefat etti.

Hindistanlı Âlim Zahiruddin El-Mubarekfuri'nin Vefatı

Hindistan'ın önemli hadis âlimlerinden Zahiruddin Er-Rahmani El-Mubarekfuri 14 Ağustos 2017 tarihinde 97 yaşında vefat etti. Hindistan'ın medreselerinde İslâmî ilimlerde tahsil gören Mubarekfuri birçok hadis kaynağını hocalarına okuyarak icazet almıştı.

İran Eski Cumhurbaşkanı Rafsancani’nin Ölümü

İran'ın eski cumhurbaşkanlarından ve ileri gelen devlet adamlarından olan Ali Ekber Haşimi Rafsancani 8 Ocak 2017 tarihinde hayatını kaybetti.