Cenevre görüşmelerinde tıkanma

30 Mart 2017 Perşembe, Yeni Akit

Suriye meselesinin çözümü amacıyla BM gözetiminde yürütülen Cenevre görüşmelerinin beşinci turu geçtiğimiz Perşembe günü yani bir hafta önce başlatılmıştı. Görüşmelerin başlamasından önce BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura'nın yardımcısı Remzi Remzi, ardından bizzat De Mistura rejim ve muhalefet heyetleriyle ayrı ayrı ön görüşmeler yaptı. Sonra karşılıklı görüşmeler başlatıldı.

Dördüncü turdaki görüşmelerde üzerinde sağlanan ittifak gereğince ana konular dört madde olarak belirlendi. Bunlar siyasi yönetim yani bir diğer isimlendirmeyle geçiş sürecinin nasıl olacağı, ikincisi anayasa, üçüncü uluslararası gözetimle dürüst seçimler yapılması, dördüncüsü de rejim heyetinin talebi doğrultusunda dördüncü tur görüşmelerde eklenen teröre karşı savaş maddesi.

BM Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura bunların herhangi birine öncelik verilmeksizin hepsinin eşit düzeyde ele alınmasını ve hepsi üzerinde birlikte ittifak sağlanmasını istiyor. Ancak rejim tarafı teröre karşı savaş maddesine öncelik verilmesini istiyor. Muhalefet heyeti ise siyasi yönetim yani geçiş süreci maddesinin diğerlerinin şemsiyesi olduğu görüşünü taşıdığından önce bunun üzerinde bir ittifak sağlanması, diğerlerine de bu ittifak doğrultusunda şekil verilmesi gerektiğini düşünüyor.

De Mistura görüşmeler öncesinde zikrettiğimiz ana maddeleri ve bunların alt başlıklarını içeren bir konu listesini taraflara verdi. Bu konu listesine göre bazı görüşmeler yapıldı.

Fakat muhalefet heyetinin üyelerinden Muhammed Sabra'nın yaptığı açıklamaya göre Cenevre'de görüşmeler tıkanmış durumda, bir ilerleme kaydedilemiyor. Sabra ilerleme kaydedilememesinden rejim heyetini sorumlu tuttu ve işi pek ciddiye almadıklarını söyledi.

Muhalefetin Görüşmeler Yüksek Komitesi'nin internet üzerinden yaptığı açıklamada da temel meselelerde ihtilaf olduğuna dikkat çekildi. Verilen bilgilere göre rejim tarafı özellikle geçiş süreci konusunu ciddiye almıyor ve bir geçiş süreci belirlenmesi yerine mevcut yönetimle devam edilmesini istiyor. Muhalefet tarafı ise mevcut yönetimle devam edilmesi durumunda herhangi bir çözüm formülünden söz etmenin mümkün olamayacağını, bu yönetimin son bulması ve yeni bir yapılanma ile geçiş sürecinin başlatılmasını, seçimlerin de belirlenecek geçici yönetim tarafından gerçekleştirilmesini istiyor. Geçiş sürecinde aynı zamanda Beşşar Esed'in kenara çekilmesini, onun yerine hem muhalefet tarafının hem de rejim tarafının temsil edileceği bir geçici yönetimin iş başına getirilmesini, sonraki sürecin de seçimlere göre şekil almasını istiyor. Mevcut yönetimin devam etmesi durumunda seçimlerin güven verici olamayacağını ifade ediyor.

Görüşmelerde Rusya açıktan rejim tarafını destekliyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Gennadly Gatilov Cenevre görüşmelerinin başlamasıyla birlikte oraya gönderildi ve gelişmeleri yakından takip etmeye başladı. Rejim heyetinin geçtiğimiz Salı günü yani 28 Mart tarihinde Gatilov ile özel görüşme yaptığı açıklandı. Dün de muhalefet heyetinin onunla bir görüşme yapacağı haber verilmişti. Fakat Rusya'nın sergilediği tutumun ve Esed diktatörlüğüne her yönden destek vermesinin çözüm konusunda bir ilerleme kaydedilmesini engellediği ifade ediliyor.

Diğer yandan uluslararası mekanizmanın da çözüm üretmekten ziyade muhalefet tarafını bıktırmak, Suriye halkının karşı karşıya olduğu ağır şartları iyice çekilmez duruma getirmek ve bu halkı temsil eden heyeti kendisine dikte edilecek formülü kabul edecek şartlara çekmek için çaba sarf ettiği de dikkatlerden kaçmıyor. Bu konuda izlediği stratejinin daha önce Bosna-Hersek'e birtakım dayatmalar yapılması ve Dayton Anlaşması'nın kabul ettirilmesi amacıyla izlenen siyasete çok benzediği söylenebilir.